اندازه گیری بازتاب با دستگاه طیف سنج نوری مینیاتوری شرکت پویش تدبیر کرانه

برای اطمینان از عملکرد دستگاه طیف سنج نوری مینیاتوری شرکت پویش تدبیر کرانه، به دستورالعمل های موجود در دفترچه راهنما مراجعه نمایید. در اینجا چند توصیه جهت بهبود عملکرد در مد بازتابی و اطمینان از نتایج، ذکر شده است:

  1. 15 الی20 دقیقه قبل از اندازه گیری ، منبع نور را روشن کنید.
  2. برای اندازه گیری تاریکی منبع نور را خاموش نکنید و درپوش ورودی اسپکترومتر را ببندید.
  3. یک هندسه ثابت را در تنظیمات خود حفظ کنید – به عنوان مثال ، زاویه و فاصله را از فیبر نوری در اندازه گیری مرجع و نمونه ها ثابت نگه دارید.
  4. در اندازه گیری های طولانی تر ، مرتباً اندازه گیری های تاریک و مرجع را تکرار کنید.
  5. زمان جمع آوری نور را به گونه ای تنظیم کنید که طیف مرجع شما به 80٪ تا 90٪ مقیاس کامل محور y برسد.
  6. از تصحیحات Smooth Thermal و Average استفاده کنید.

اندازه گیری بازتاب

چشم انسان برای دیدن رنگ یا بافت اجسام و همچنین شناسایی اشکال و الگوها و درک فاصله یک شیء به نور منعکس شده نیاز دارد. برای یک اسپکترومتر، بازتاب کسری از نور است که از یک سطح به عنوان تابعی از طول موج منعکس می شود. طیف بازتابی می تواند اطلاعات همان چشم را جمع آوری کند، اما از نظر کمی و عینی بسیار بیشتر عمل می کند. اندازه گیری بازتاب می تواند رنگ و بافت سطح نمونه را شناسایی کند و همچنین تفاوت بین اشیا را به منظور مرتب سازی یا کنترل کیفیت بررسی کند. طیف بازتابی همچنین با اندازه گیری نوری که توسط نمونه جذب می شود به جای نور منعکس شده، اطلاعاتی را در مورد ماده تشکیل دهنده نمونه به دست می دهد. از اندازه گیری بازتاب می توان برای مشخصه یابی اجزای سازنده جسم بازتابنده، اندازه گیری رنگ منعکس شده اجسام و اطلاعات ترکیب در نمونه های شیمیایی استفاده کرد.

دانش بازتاب

بازتاب یک مورد خاص از انتشار پراکندگی در جهت عکس است و به نور منعکس شده در جهت عکس تابش از سطوح با پراکندگی کم و نسبتاً صاف اطلاق می شود. بازتاب از روی سطح یک جسم عمدتاً شامل بازتاب آینه ای و بازتاب پخشی است. بازتاب نور از روی یک سطح کاملاً صاف، بازتاب آینه ای است، در حالی که انعکاس نور از یک سطح کاملاً زبر و ناهموار، بازتاب پخشی است. انعکاس نور در سطح اکثر اجسام، ترکیبی از هر دو است.

هنگام اندازه گیری بازتاب، لازم است در نظر بگیریم که آیا بازتاب نمونه بازتابی آینه ای است یا بازتاب پخشی است. وقتی بازتاب یک جسم را اندازه می گیریم، تعیین اینکه سطح جسم دارای چه نوع بازتابی است بسیار مهم است. بعلاوه ، بسته به نوع کاربرد، لازم است تعیین کنیم که آیا می خواهیم تمام یا بخشی از نور منعکس شده را دریافت کنیم. به عنوان مثال در کاربردهای غذایی، بیشتر اندازه گیری های بازتاب بر اساس بازتابش پخشی است.

ابزارهای اندازه گیری بازتاب

سیستم طیف سنج: طیف سنج های با پوشش طیفی UV-vis یا vis-NIR را می توان با توجه به نیاز کاربر سفارش داد.

منبع نور: اندازه گیری بازتاب علاوه بر سیستم طیف سنج، به یک منبع نور با کیفیت طیفی شناخته شده نیاز دارد. شما می توانید از منبع نور تنگستن 370nm-2000nm یا منبع نور دوتریوم 190nm-400nmو یا ترکیب هر دو منبع ( با استفاده از فیبر نوری دوشاخه) استفاده کنید.

سطح مرجع استاندارد: از آنجا که بازتاب به صورت درصد (%) بیان می شود برای اندازه گیری آن نیاز به یک سطح مرجع استاندارد دارید. معمولا صفحات سفید استاندارد از جنس PTFE، BaSO4 و یا MgO را به عنوان مرجع استاندارد در نظر می گیرند که از بازتاب بالاتر از 97% در بازه طیفی UV-vis-NIR برخوردارند. این صفحات معمولاً به شکل دایره ساخته می شوند و به آنها قرص سفید انعکاسی اطلاق می شود.

پروب فیبرنوری: بازتاب کاملاً به زاویه α منبع نور بستگی دارد. ساده ترین تنظیم برای اندازه گیری بازتاب در زاویه  α = 0 است که با استفاده از یک پروب انعکاسی فیبر نوری، انجام می شود، به خصوص هنگامی که نیاز به اندازه گیری سریع نمونه ها یا اعمال نمونه برداری بسیار کوچک روی سطح نمونه داریم. پروب انعکاسی Y شکل نور را از منبع نور به طور عمود به نمونه تابانده و نور بازتابی را به سمت آشکارساز هدایت می کند، بنابراین تنها بازتابش آینه ای جسم را در زاویه α = 0 اندازه می گیرد. نوری که از فیبر نوری به سطح نمونه تابیده می شود برای تشکیل نور منعکس شده به فضای مشخصی نیاز دارد، بنابراین نوک پروب باید فاصله مشخصی از نمونه داشته باشد. علاوه بر این، پروب نباید سطح نمونه را خراش دهد. این فاصله معمولاً 4 میلیمتر است.

کره جمع کننده نور: هنگامی که لازم است تمام نور منعکس شده جمع شود، استفاده از کره جمع کننده نور مناسب تر است. سطح داخلی کره جمع کننده از پوششی ساخته شده است که نور را به خوبی بازتاب می کند. بنابراین، تمام نور منعکس شده همیشه در کره قرار گرفته است و پس از چندین بازتاب متوالی از سطح داخلی کره، برای تجزیه و تحلیل به طیف سنج وارد می شود. اگر کره دارای یک تله در زاویه بازتاب آینه ای باشد، تنها بازتابش پخشی را اندازه می گیرد و در غیر اینصورت نور خروجی از کره شامل هر دو بازتاب پخشی و بازتاب آینه ای است.  

شناسایی پارامترهای اندازه گیری رنگ و رنگ سنجی

در اندازه گیری وزن یا حجم ، فقط یک پارامتر اندازه گیری وجود دارد که می تواند مقادیر اندازه گیری شده را تحت تأثیر قرار دهد که همان واحدهای متریک یا استاندارد آمریکایی است که همراه عدد بیان می شوند. در بیان کمی درک انسان از رنگ، تعریف رنگ همواره با 3 عدد و 6 پارامتر اندازه گیری امکان پذیر است. تغییر هر پارامتر بر روی اعداد رنگ تأثیر می گذارد و اولین قدم تعیین دقیق این پارامترها است.

شکل1- یک نمونه و 5 مقدار رنگی متفاوت. رنگ واقعی نمونه کدام است؟

  1. مقیاس رنگ: یکی از جنبه های گیج کننده رنگ سنجی در مقایسه با سایر علوم اندازه گیری، مقیاس های رنگی بسیاری است که در زمان های مختلف تاریخ علم رنگ ایجاد شده اند. مقیاس رنگی کامل از 3 عدد تشکیل شده است، اما 5 مقیاس رنگی مختلف برای بیان آن اعداد وجود دارد (CIE XYZ, Hunter Lab ,CIE L* a* b, CIEYxy و *CIE L* C* h) که مقادیر رنگ بسته به مقیاس مورد استفاده، متفاوت خواهند بود. غالباً از یکی از دو مقیاس رنگی نوع Hunter Lab ) Lab  یا *CIE L* a* b) برای بیان رنگ استفاده می شود. بنابراین، اگر مطمئن نیستید از کدام مقیاس رنگ استفاده کنید، *CIE L* a* b را انتخاب کنید. آیا این اعداد با مقادیر مطلق (*L* a* b) بیان می شوند یا با اختلاف (*ΔL*،Δa*، Δb*، ΔE) نسبت به یک محصول استاندارد؟ همچنین لازم است آن معیار واحد ویژه ای را که برای تعیین کمیت صفات انتخابی سفیدی (WI) ، روشنایی (Y یا Z٪) یا زردی (YI) استفاده می شود، شناسایی کرد.
  2. منابع تابش CIE : انتخاب چند منبع تابش ممکن است: A (تنگستن یا نور منزل) ، F02 (نور سفید فلورسنت یا دفتر کار) ، C (نور متوسط روز) و D65 (نور روز ظهر) رایج ترین آنها هستند. درصورتی که نمی دانید کدام را انتخاب کنید، D65 را انتخاب نمایید.
  3. مشاهده کننده CIE  : برای مشاهده کننده ها، گزینه های 2 درجه 1931 و10 درجه استاندارد 1964 وجود دارد. هر دو بسیار شبیه هستند، اما یکسان نیستند. درصورتی که نمی دانید کدام را انتخاب کنید، استاندارد مشاهده کننده 10 درجه 1964 را انتخاب کنید.
  • هندسه ابزار: هندسه دستگاهی که برای اندازه گیری نور و رنگ استفاده می شود، موقعیت های نسبی اجزای اصلی (منبع نور ، صفحه نمونه و آشکارساز) را تعیین می کند. دو دسته کلی چیدمان وجود دارد: دستگاه های جهت دار °45/°0  یا °0/°45 ، و دستگاه های کره پخش کننده /°8. هندسه مناسب، متناسب با نوع نمونه (غیر فلزی مات ، فلزی ، نیمه شفاف یا شفاف) انتخاب می شود.
  • آماده سازی نمونه: چگونه نمونه قبل از اندازه گیری آماده می شود؟ برای دستیابی به بهترین برابری در اندازه گیری بین دستگاه ها در موقعیت های گفته شده در بالا ، باید آماده سازی در همه موقعیت ها یکسان باشد.
  • نمایش نمونه: در اندازه گیری، قسمتی از نمونه که اندازه گیری می شود، روش قرارگیری نمونه، تعداد متوسط قرائت ها، الگوی اندازه گیری و غیره چگونه باید باشند؟ برای دستیابی به بهترین برابری در اندازه گیری بین دستگاه ها در موقعیت های گفته شده در بالا، باید نمایش نمونه در همه موقعیت ها یکسان باشند.

شکل 2- اندازه گیری در تمام موقعیت ها یکسان است اما مقادیر متفاوتند. برای انطباق مقادیر رنگی ابتدا پارامترهای اندازه گیری رنگ را تعیین نموده و آنها را یکسان کنید.

اگر روش اندازه گیری شما بطور مشخص شامل 6 پارامتر فوق باشد ، قادر خواهید بود بین مقادیر عددی رنگ در محیط های دیگر ارتباط ایجاد کنید و آنها مقادیر اندازه گیری شده شما را تکرار می کنند.

شکل3- برای برقراری ارتباط موثر با مقادیر رنگ، ابتدا باید پارامترهای گزارش در همه موقعیت ها یکسان باشند. وقتی این کار انجام شد، اندازه گیری یکسان رنگ در همه موقعیت ها مقادیر رنگی یکسانی می دهد.

وقتی مفهوم یکسان سازی پارامترها برای برابری دستگاه ها و ارتباط موثر آنها قابل درک باشد، می توان نحوه نوشتن مشخصات را خلاصه کرد. مانند: *CIE L* a* b، هندسه °D65 /10 ° ، 45°/0 ، آماده سازی نمونه، نمایش نمونه شامل مساحت مورد مشاهده و تعداد قرائت هایی که متوسط گیری شده است. بهترین برابری بین دستگاه ها در مقادیر رنگ مطلق در همه محیط ها زمانی حاصل می شود که مدل دستگاه و روش اندازه گیری یکسان باشند. اگر برخی از پارامترها یکسان نباشند، با مطالعه استاندارد فیزیکی محصول و چشم پوشی از تفاوت رنگ قابل قبول از آن استاندارد، می توان این مسئله را رفع کرد. در مورد دستگاه های با هندسه یکسان، حتی اگر دقیقاً مقادیر رنگ مطلق یکسان نباشد، باید اختلاف مطلق از یک استاندارد فیزیکی مقادیر یکسانی را نشان دهد.

مرجع:                                                                                                          www.hunterlab.com

دستگاه بازرسی رنگ چند منظوره شرکت پویش تدبیر کرانه ، رنگ سنج

شرکت دانش‌بنیان پویش تدبیر کرانه (فیزتک) مجموعه ای نو آور و پیشرو در زمینه طراحی، تولید و توسعه تجهیزات و سیستم های پیشرفته طیف سنجی است. این مجموعه در سال ۱۳۹۲ به همت جمعی از متخصصین و فارغ التحصیلان نخبه دانشگاهی در حوزه مهندسی و دانش های بنیادی تاسیس شد. محصولات این شرکت بر اساس نظر و درخواست مشتری به صورت سفارشی برای استفاده در محیط های آزمایشگاهی، عملیاتی و خطوط تولید طراحی و ساخته می شود. فیزتک با داشتن سابقه طولانی ارتباط با مشتریان، یک مشاور مطمئن برای مشتریانی است که راه حلی مناسب با نیازهای کاربردی یا تحقیقاتی خود می خواهند.

دستگاه بازرسی رنگ چند منظوره PT-100 شرکت پویش تدبیر کرانه(فیزتک) یک دستگاه رنگ سنج قابل حمل است که طیف عبوری جسم را اندازه گیری می کند. این دستگاه برای بررسی و کنترل کیفیت رنگ مایعات و مواد شفاف و نیمه شفاف استفاده می شود. دستگاه مجهز به یک نرم افزار اختصاصی جهت اتصال به رایانه است که با توابع متنوع نیازهای گوناگون کاربران را مرتفع می سازد. دستگاه دارای کاربری آسان، سنجش سریع و نتایج دقیق است. از جمله قابلیت های دستگاه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

اندازه گیری عبور در محدوده 350 تا 750 نانومتر
• محاسبه مختصات رنگی در فضا- رنگهای گوناگون نظیر CIEXYZ،CIELAB، CIELUV و …
• محاسبه اندیسهای تفاوت رنگ نظیر اندیس سفیدی و زردی بر اساس استانداردهای  ASTM
• محاسبه مختصات رنگی تحت تابش منابع مختلف نور شامل D65،  D50 و …
• محاسبه رنگ همانندی برای رسیدن به رنگ نمونه مورد نظر با دقت 1 واحد اختلاف رنگ  CIELAB